Панет-Фаянс-Ганзаңы

Егерерітіндідегібарлықиондардыңконцентрацияларыбірдейболғанда, кристалдықторғатұнбаныңқұрамынакіретінбірионыменнашареритінқосылыстүзетін ион біріншіадсорбцияланады.

2. Адсорбция концентрацияға тәуелді. Тұнбаныңүстіндегіерітіндідеқандайионныңконцентрациясыжоғары, солионныңадсорбциясыбасымболады, соныменқатар, кезкелгенионныңадсобциялануыоныңконцентрациясына тура пропорционал.

3. Адсорбция зарядқатәуелді, себебіерітіндідегіиондар заряды мен кристабетіндеорналасқанорталықтарарасындағыэлектростатикалықтартылыскүштірекболады.

4. Адсорбцияланатынионныңшамасынаиондық радиусы әсеретеді. Тұнбатүзушіионмениондықрадиустарыұқсасиондартұнбабетіндежақсыадсобцияланады.

Тұнбаныңластануынболдырмауүшінмынашараларқолданылады:

1. Тұндырудысұйытылғанерітінділердежүргізеді,бұлкездебөгдекомпоненттердіңконцентрациясынегізгікомпоненттіңконцентрациясынансалыстырмалытөменболады.

2. Ірікристалдықтұнбаалынатыншарттардықолдану.

3. Ерітіндідегібарлықкомпоненттердіңерігіштігінжоғарлатуүшін, жәнеколлоидтыерітінділедіңтүзілуінболдырмауүшінтұндырудыыстықерітінділерменорындауқажет.

4. тұнбабетіндежақсыадсорбцияланатынжоғарызарядтыиондардытөмензарядтыиондарғаауыстыру.

5. тұндырғыштыдұрыстаңдаукерек, яғнитұнбамызбөгдекомпоненттерменнашареритінқосылыс түзбеу қажет.

Тұнбаның ластануы.

Тұнбаның ластануының енді бір түрі – окклюзия. Окклюзия дегеніміз тұнба түзілу кезінде бөгде иондарды бірге ала кету. Кристалдық тордың ішінде адсобцияланған қоспалар болуы мүмкін (ішкі адсобция), екіншіден тор қуыстарында ерітінді қалып қалу (инклюзия).

Ерітінділерді қосу ретіне байланысты окклюзияның әсерін азайтуға болады:

1. Ba2+ + H2SO4 → BaSO4 · Ba2+/Cl- (барий хлориді окклюзияға ұшырайды, ол өте ауыр, қателік жоғары)

2. H2SO4 + Ba2+ → BaSO4 · SO4-/H+ (күкірт қышқылы окклюзиясы, қателік азаяды)

Изоморфты кристалдану (қатты ерітінділер) – тұнба ластанудың түрі.

Кристалдық тордың түйіндерінде негізгі тұнбаның иондары басқа иондармен алмасады:

1. иондықрадиустарыжақыниондар

2. зарядтарыбірдей

3. кристалл пішіндерібірдей

Кейіннентұнбағатүсу себебінен тұнбаның ластануы. Алғашқы алған таза тұнбаны сол ерітіндіде қалдырса, ол басқа заттың соңынан тұнуы нәтижесінде ластануы мүмкін. Мысалы, CaC2O4-тың Mg2+ бар ерітіндіден тұндырса, алашқыда таза CaC2O4 тұнбасы түседі. Егер осы тұнбаны ерітіндіде қалдырса, оның үстіне бірте-бірте MgC2O4 тұна бастайды. Тұнбаның беткі қабатында тұндырғыштың әжептәуір мөлшері адсорбцияланады, сондықтан оның концентрациясы артады. Осының нәтижесінде тұнбаның бетінде екінші заттың иондарының ИК>КS0 артады да, оның тұнбаға түсу жағдайы пайда болады. Сондықтан тұнба мен ерітіндінің жанасу уақытын азайту керек.

Комплексонометрлік титрлеу әдісінің мәні. Комплексондар, олардың ерекшеліктері, эквиваленттері, сутек иондарының әсері. Мысал келтіріп жазыңыз.

Комплексометриялық әдісте анықталынатын зат пен титрант арасында комплексті қосылыс түзілу реакциясы пайдаланады.Комплексометриялық титрлеу әдісте пайдаланылатын реакцияларға титриметриялық анализде реакцияларға қойылатын шарттар қойлады. Ең негізгісі – реакция нәтижесінде белгілі стехиометриялық құрамға сәйкес қосылыс түзілу керек. Комплексонометриялық титрлеу әдістері органикалық титранттарды, швейцар химигі Шварценбах ұсынған аминополикрабон қышқылдарын металл иондарын анықиауға пайдаланды. Мысалы аминополикарбон қышқылдары комплексондар, ал оларды пайдаланып титрлеу комплексонометриялық титрлеу д.а. Комплексондардың ең қарапайым өкілдері: иминодисірке қышқылы – HN(CH2COOH)2 , нитрилоүшсірке қышқылы – N(CH2COOH)3, этилендиаминтөртсірке қышқылы –ЭДТА (HOOCH2C)2N-CH2-CH2-N(CH2COOH)2. ЭДТА – ның екі натрийлы тұзы трилон Б деп аталады. ЭДТА су ерітіндісінде карбоксил топшаларындағы төрт протонның беріп ионданады. Егер оны H4J деп жазатын болса, келесі протолитикалық тепе-теңдікте орын алады.ЭДТА- ның формуласын H2[H2J] түрінде жазуға болады, ал оның тұзын – Na2H2J, ол төрт негізді әлсіз қышқылдың тұзы. Судағы ерітіндісінде келесі тепе-теңдіктер орын алады:

Н4У ↔ Н+ + Н3У- Ка1=1.10-2

Н3У-↔ Н+ + Н2У2- Ка2=2,1.10-3

Н2У2-↔ Н+ + НУ3-Ка3=6,9.10-7

НУ3-↔ Н+ + У4-Ка4=5,5.10-11

Сондықтан ерітіндінің рН-на байланысты иондардың мольдік улестері (α) өзгеріп отырады. ЭДТА координациялық саны 4,6 және одан да көп металл иондарының координациялық сферасын түгел толтырады. Пайда болған комплекстің құрамы метал-ионының зарядына тәуелсіз M:L = 1:1 болып табылады.Метал иондырының зарядтарына тәелсіз Na2ЭДТА мен комплекстүзу реакция теңдеуі бірдей жазылады:

Mn+ + Y4- = MYn-4β = Панет-Фаянс-Ганзаңы - student2.ru

Комплексондар көпдентатты болғандықтан метал-иондарымен хелатты циклдар түзеді. Хелатты циклдердің саны артқан сайын комплекстік қосылыстың тұрақтылығы да артады.ЭДТА метал иондарымен комплекс түзген кезде әр метал иондары әрекеттескенде ерітіндіге екі Н+ протон бөлініп шығады. Сондықтан буферлі ерітінділер пайдаланылады, мысалы аммиакты буфер ерітіндісі. Ал аммиак көптеген металдардың өзі де комплекс түзеді, сол себептен термодинамикалық βМУ орнына β/МУ – шартты тұрақтылық константасын қолданамыз. Y4- нің мольдік үлесі Панет-Фаянс-Ганзаңы - student2.ru ескерсек, Панет-Фаянс-Ганзаңы - student2.ru

Cонда Панет-Фаянс-Ганзаңы - student2.ru , ал Панет-Фаянс-Ганзаңы - student2.ru Панет-Фаянс-Ганзаңы - student2.ru

Панет-Фаянс-Ганзаңы - student2.ru - шартты тұрақтылық константа, ол ерітіндінің рН-на тәуелді өзгеріп отырады.Сондықтан αУ рН-қа байланысты өзгереді. Қышқыл ортада αУ мәні өте азаяды. Осы себептен Cd2+, Mg2+, Sr2+ иондарын комплексонометриялық әдіспен негіздік ортада анықтайды, ал өте тұрақты комплекс түзетін иондарды (Bi3+, Fe3+) қышқылдық ортада титрлеуге болады.Комплексонометриялық титрлеудің дәлдігі жоғары болу үшін β/МУ мәні ≥107 сәйкес болу керек.

Наши рекомендации